MİKRO KURT (Panagrellus redivivus (silusiae))

İstediğiniz resmin üzerine tıklayarak orjinal boyutta izleyebilirsiniz.

P.redivivus, doğada toprakta bulunan oldukça küçük ve serbest yaşayan ( parazitler gibi hayatını sürdürebilmek için başka bir canlıya ihtiyaç duymayan) bir nematoddur. Bilimsel araştırmalarda sıklıkla kullanılan C. Elegans ile yakın akrabadır.

Derin araştırmalara konu olmadıkları için mikro kurtların biyolojisi tam olarak aydınlatılamamıştır. Günümüzdeki kaynaklar arasında da net bir fikir birliği yoktur. Bazı kaynaklar mikro kurtların kendi kendini dölleyen hermafrodit canlılar olduğunu ancak populasyonda erkeklerinde bulunduğunu yazmaktadır. Bazı kaynaklar ise üremenin eşeyli olduğunu ve hermafrodit üremenin olmadığını savunmaktadır. Bugün eşeyli üremeye sahip oldukları varsayımı daha kabul görmüş olan yaklaşımdır.

Diğer küçük nematodlarda olduğu gibi, mikro kurtlarda da erkekler kıvrık bir kuyruğa sahiptir ve dişilerden daha ufaktırlar. Üreme ovovivipardır. Yani yumurtalar dişinin üreme kanalında açılmaktadır. Bir dişi mikro kurt  günde yaklaşık 40 kadar yavru meydana getirmektedir.

Ömürleri birkaç hafta kadar olan mikro kurtlar doğduktan yaklaşık 3 gün sonra cinsel olgunluğa erişirler ve üremeye başlarlar. 6. günde ise gelişimleri tamamlanmış ve ergin boylarına (0.45-2 mm.) ulaşmışlardır.

Mikro kurtlar oldukça basit kuruluma sahip canlılardır. Sinir sistemleri basit bir çift sinir kordundan ibarettir. Hareketlerini basit kas grupları aracılığı ile yaparlar. Yer değiştirme vücudun yılanvari tarzda kamçı şeklinde kıvrımlı hareketler yapması ile sağlanır. En gelişmiş organ sistemleri üreme organlarıdır. Duyu organları gelişmemiştir. Işık, titreşim, kimyasal maddeler gibi uyaranlara karşı belirsiz zayıf bir tepki gösterirler.

Mikro kurtların canlı yem olarak kullanılmaya başlanması 1930’lara kadar uzanmaktadır. Artemianın pahalılığı, üretim ve temin zorluğu gibi sebeplerle artemiaya alternatif olarak kullanılmışlardır ve günümüzde de bu kullanımları devam etmektedir.

Mikro kurtların yavru balık beslemede popülaritesi hızlı bir şekilde artmaya başlayınca besin değerliliği de tartışılmaya başlanmıştır.

Mikro kurt (Panagrellus redivivus (silusiae)) besin öğeleri analizi:

Mikro kurtların besleyici değerleri ve besin öğeleri kalitesi, besi yerinin zenginleştirilmesi veya biyoenkapsülasyon metotlarının kullanılması ile artırılabilir. Besi yerinin en basit şekilde zenginleştirilmesi bazı katkıların (ör: vitamin-mineral premiksleri) besi yerine eklenmesi şeklinde yapılabilir. Örneğin bir çalışmada besi yerine %10 oranında balık yağı emülsiyonu eklenmesi, mikro kurtların içerdiği toplam yağ miktarında doymamış yağ oranının artmasına neden olmuştur.

Balık yağı emülsiyonu ile zenginleştirilmiş ve zenginleştirilmemiş besi yerinde üretilen mikro kurtların yağ asidi kompozisyonu yönünden karşılaştırılması: (Rouse et al., 1992)

Kaynaklarda mikro kurt ve artemia’nın besleyici özelliklerini karşılaştırmak üzere yapılmış çalışmalar oldukça sınırlı sayıdadır. Bir çalışmada amatör bir yetiştirici mikro kurtlar ile beslenen yavruların artemia ile beslenenlere göre daha yavaş büyüdüğünü ve hayatta kalma oranının daha düşük olduğunu bildirmiştir. Ancak bu çalışmada diğer koşullar sabit tutulamadığı için yetiştirici durumun sonucun başka sebeplerden de etkilenmiş olabileceğini not etmiştir.

Yapılan bir diğer çalışma ise mikro kurtların artemia'ya alternatif olabileceğini göstermiştir. Bu çalışma esnasında pek çok balık türünden denek olarak yararlanılmıştır. (Watanabe & Kiron, 1994)

Bu çalışmada mikro kurtların 50 mikronluk çapları ile uygun bir yavru yemi olduğu bildirilmiştir. Ayrıca artemia ve mikro kurtların aminoasit profilleri incelenmiş ve birbirlerine yakın sonuçlar alınmıştır.

Mikro kurt ve artemia'nın protein ve aminoasit içerikleri: (Watanabe & Kiron'dan)

Mikro kurtlar pek çok balık yavrusu için ilk besin olarak kullanılabilecek en uygun yemlerden biridir. Mikro kurtların kitlesel üretimi için kullanılan teknik balık çiftliklerinin araştırma laboratuarlarında geliştirilmiştir. Bu teknik mikro kurtların akışkan besi yerlerinde çoğaltılması esasına dayanır.

“ Çalışmalarda 2 besi yeri denenmiştir. Bunlar;

Yulaf esaslı besi yeri: %0.8 lik tuz çözeltisi içinde %16.7 yulaf unu

Saf besin maddesi içerikli besi yeri: %0.8 lik tuz çözeltisi içinde % 1.64 meat peptone, %0.94 maya ekstraktı, %12.6 mısır nişastası, %0.24 glikoz, %1.48 ayçiçek yağı”

Mikro kurtlar diğer nematodlara göre ortam ısısındaki değişikliklere karşı daha dayanıklıdırlar. En iyi üredikleri sıcaklık 20 – 28 C arasıdır. Bu değerler dışındaki ortamlarda da canlı kalabilmekle birlikte optimum düzeyde üreme gerçekleşmez.

Mikro kurtlar çeşitli  besi yerlerinde gelişip, üreyebilirler. Pek çok besi yerinin temel maddesini yulaf unu olmaktadır. Bunun yanında mısır unu, pirinç unu, çavdar unu, kepekli buğday unu gibi maddelerde başarılı bir şekilde kullanılabilmektedir. Kimi yetiştiriciler sadece bulamaç haline getirilmiş buğday unu kullanmaktadırlar. Ancak yukarıda da değindiğimiz gibi mikro kurtların besleyici özellikleri kullanılan besi yerinin yapısından oldukça etkilenmektedir. İdeal olanı tek tip gıdadan oluşan besi yeri değil de, birden fazla gıdadan oluşan karışım halinde bir besi yeri kullanmaktır.

Besi yeri olarak yukarıdakilerden hangisi seçilirse seçilsin maya kullanımı kültürün gelişiminde büyük öneme sahiptir. Maya kültürün üreme ve gelişme hızı üzerinde olumlu etkilere sahiptir. Ancak besi yerine fazla miktarda maya eklenmesi CO2 üretiminin fazla olmasına ve kültürün besi yerinden çıkıp tankın kenarlarına tırmanmasına sebep olmaktadır.

Kültürün sinek gibi başka canlılar tarafından kontamine edilmesini önlemek için kültür üretim kabının üzeri kapalı tutulmalıdır. Ancak kültürün boğulmaması içinde hava almaya ihtiyacı vardır. Bunun için en ideali tül veya kadın çorabı ile kabın üzerinin kapatılmasıdır. Bu işlem hem diğer canlıların kültüre ulaşmasını engeller hem de kültürün hava almasını sağlar.

Mikro kurt populasyonu üretim tankının kaldırabileceği en yüksek sayıya ulaştığında kültürden kendine has bir koku gelmeye başlar. İlk başlarda rahatsız edici olmayan bu koku, kurtların ölmesi ve bakterilerinde üremeye başlaması ile dayanılmaz bir hal alabilir. Tavsiyemiz bu koku duyulduğu anda yeni bir besi yeri hazırlanmalı ve eski kültürden bir miktar alınarak bu yeni besi yerine aşılanmasıır. Bu uygulama hem kokunun önüne geçer, hem de aşırı üreme ve besi yeri bozulması sonucu kültürün çökmesini engeller.

Eğer kültür fazla sulu ise ve bu durumdan rahatsız oluyorsanız, besi yerine bir dilim ekmek koyabilirsiniz. Ekmek fazla suyu çekip lapa haline gelecek ve mikro kurtlar tarafından tüketilecektir.

Mikro kurtların üretilmesindeki en pratik yöntem nedir?

Bir miktar yulaf ununa isteğinize göre diğer tahıl unlarından karıştırınız. Bulamaç haline gelene kadar su ilave ediniz. İçerisinde topaklanma olmayacak şekilde iyice karıştırınız. Bu karışımı 15 sn. kadar mikrodalga fırında pişiriniz. Kültür tankına(tercihen ufak bir kap) tabanda yaklaşık 1 cm. olacak şekilde besi yerini dökünüz. Ve oda ısısına düşene kadar soğumasını bekleyiniz. Besi yerinin derinliğinin 1 cm.den çok olmamasına dikkat ediniz. Çünkü mikro kurtlar yüzeyde yaşarlar ve derin olmasının kültür açısından bir yararı yoktur.

Üretim kaplarının küçük ve tek kullanımlık olması gerek besi yeri maliyetini ve zararını en aza indirmesi gerekse üretim sonrasında temizlik ile uğraşmamanız açısından size avantaj sağlayacaktır.

Daha önceden dökmüş olduğumuz besi yerinin sıcaklığı oda ısısına düştüğünde çay kaşığının ucu kadar besi yerinin yüzeyine aktif kuru maya serpiniz. Eklediğiniz mayanın fazla olmamasına dikkat ediniz. 10 dk. kadar bekledikten sonra starter kültürden bir çay kaşığı kadar yeni besi yerine ekleyiniz ve kültürü oda sıcaklığında bir yere kaldırınız. Bir iki gün sonra dikkatli baktığınızda besi yeri üzerinde dalgalanmalar göreceksiniz. Bunlar kurtların kamçı şeklindeki hareketleridir ve kültürün durumunun iyi olduğunu gösterir. Yaklaşık bir hafta kadar sonra ise mikro kurtlarınızı hasat edebilirsiniz.

Ayrıca daha basit bir yöntem isterseniz su ile ıslatılmış ve bulamaç haline getirilmiş bayat ekmek ve maya ikilisi de işinizi görecektir. Ancak bu yöntem sonucunda elde edeceğiniz kurtların besleyici değerleri oldukça düşüktür.

Kültür olgunlaşınca mikro kurtlar üretim yaptığınız kabın kenarlarına tırmanmaya başlayacaktır. Bu kenarda bulunan kurtları alttaki besi yerine dokunmadan bir bıçak, kibrit çöpü veya parmağınız ile kazır gibi alabilirsiniz. Daha sonra bir bardak suya elinizdeki bıçağı,  kibrit çöpünü yada parmağınızı daldırıp hafifçe silkelerseniz suyun içine düşen milyonlarca kurdu görebilirsiniz. Bir göz damlası ile kurtları sudan alıp balıklarınıza verebilirsiniz.

Eğer kabın kenarlarına tırmanan kurtlar sizin ihtiyacınız olandan az ise pratik bir uygulama ile daha çok kurdu tırmanmaya teşvik edebilirsiniz. Mikro kurtlar oksijen ihtiyaçlarını karşılamak için bu tırmanma hareketini yaparlar. Çünkü kabın kenarlarından yukarıya çıktıkça mikro kurt yoğunluğu azalır ve O2 miktarı artar. Bundan yola çıkarak üretim kabının üzerini hava almayacak şekilde kapatıp bir süre beklerseniz çok sayıda kurdun hava alabilmek için kabın kenarlarına tırmandığını göreceksiniz. Ayrıca hafif bir şekilde kültür kabını ısıtmakta kurtların tırmanmasını teşvik edecektir. Böylece çok daha fazla mikro kurt temin edebilirsiniz.

Bir diğer hasat tekniği ise filtrasyondur. Bu teknik bizim tercih ettiğimiz ve kullandığımız bir yöntem değildir ancak kaynaklarda uygulanabilirliğinden bahsedilmektedir. Bu yüzden fikir vermesi açısından buraya ekledik. Kaynaklar bu işlem için kahve filtresinin kullanılabileceğini ve iyi sonuçlar alınabileceğini yazmaktadır.

Mikro kurt ihtiyacınız olmadığı zamanlarda kültürü elden çıkarmak istemiyorsanız uygulayabileceğiniz bir kaç yöntem vardır. Mikro kurtların  dondurulup çözüldükten sonra yeniden yaşadıklarına dair rivayetler bulunmaktadır. Bu konuda herhangi bir denememiz olmadı ve gerçekliği tartışılır. Bizim tavsiyemiz mikro kurda ihtiyacınız olmadığı zamanlarda kültürü serin bir yerde saklamanızdır Bu uygulama metabolizmalarını düşürecektir ve üremeleri hemen hemen duracaktır. Bu sayede hem kültürü kaybetmezsiniz hem de devamlı kültür yenileme zahmetinden kurtulursunuz. Yapmış olduğunuz besi yeri uzunca bir süre bozulmadan duracaktır. Daha sonra tekrar oda sıcaklığına getirdiğinizde kültür aktif olarak üremeye devam edecektir.

Kaynaklarda mikro kurtların tuzlu su balıkları için kullanımı hakkında yapılan denemeler oldukça sınırlıdır. Bir makalede balık ve karides çiftliklerinde sık olarak kullanılan mikro kurtların tuzlu suda 72 saat kadar canlılıklarını korudukları bildirilmiştir. Tatlı suda ise çok daha uzun süreler canlı kaldıkları bildirilmiştir.

Son olarak balıklarınızı tek tip olarak sadece mikro kurtlar ile beslemenizi tavsiye etmiyoruz. Yavru balıklar yeşil su, rotifer, sirke kurdu gibi diğer canlı yemler ile karışık olarak beslenmelidir. Mikro kurtlar yavru balıkların ilk birkaç haftayı atlatmaları için idealdirler. Özellikle Beta yavruları gibi artemia’yı dahi yutamayacak kadar küçük balıkların beslenmesinde idealdirler. Artemia gibi yüzme kabiliyetleri bulunmadığından yavru balıklar tarafından çok az bir eforla yakalanabilmeleri en büyük avantajlarından biridir.

Merak ettiğiniz her türlü konuda bizimle iletişime geçebilirsiniz.